Hai unha lenda na miña familia sobre por que nos apelidamos así. Contan que o apelido familiar é Moura porque realmente provimos dunha criatura máxica que habitaba nestas terras hai moito tempo, unha moura, como as chaman os galegos desde sempre. Bo, en realidade vivía en Domaio ata que ocorreu unha desgraza. Claro, como todas as lendas galegas, ten o seu punto de romanticismo e o seu punto de traxedia. É bonita e triste á vez.
A miña avoa Mariña contaba que, hai séculos, os mouros gobernaban o mundo e trataban aos humanos como escravos para as tarefas máis míseras. Pero estes rebeláronse e cambiaron as tornas. Os mouros perderon a guerra e foron exiliados a un mundo subterráneo, un conxunto de cavernas que foron perforando século tras século e das que extraían ouro e pedras preciosas. Vivían ben, pero sempre odiaron aos humanos por arrebatarlles o mundo da superficie, e por iso dedicábanse a idear bromas pesadas coas que torturalos. Ensinábanlles os grandes tesouros que gardaban baixo terra e aproveitábanse da súa cobiza para metelos en leas. Algunhas trasnadas máxicas, tentacións ás que non podían dicir que non, fermosas damas que peiteaban os seus cabelos con peites de ouro e cantaban as súas penas cada noite… cousas así. Nas aldeas sempre che advertían contra as mouras, as vellas dicían que nunca fixeses caso dunha rapariga nova que atopases soa xunto a un camiño, ou que tiveses coidado se oías unha melodía moi doce que parecía saír de entre unhas pedras. As mouras representaban un antigo mal que seguía vivo e que nunca deixaría de odiar á humanidade polo que fixera.
Alégrome de que polo menos a miña antepasada fose distinta ás demais. Contan que en Domaio, entre a ría e o monte, habitaban unha moura e o seu pai. Vivían en paz saltando entre pedras e nadando nas pozas. Ata o día en que ela se namorou dun humano, un mozo do lugar que a amaba da mesma forma.
Sentíanse felices estando xuntos e non lles importaba máis que iso. Ela mostroulle as marabillas da natureza, as altas rochas, as profundas simas, os camiños secretos e a maxia dos bosques. Era unha co mundo, coa terra, coas árbores, os peixes e as aves do ceo. A cambio, el axudouna a cruzar a ría e ensinoulle o poboado onde se establecera a súa tribo, no alto do que hoxe é o monte do Castro. Desde alí dominaba toda a rexión e ata se podía ver o fogar da moura. Así era como a descubrira e entraralle a curiosidade de saber máis dela. O descubrimento foi incrible, como te podes supoñer, porque nunca imaxinaría unha existencia semellante. Os humanos afixéronse a transformar o mundo ao seu antollo, a labrar a terra, a tallar árbores, a pescar os peixes e capturar as aves do ceo. Levantaban muros para protexerse, tallaban figuras coas que adorar aos seus deuses e reuníanse cada noite para contar historias xunto a unha fogueira. A moura compartiu esa vida e, por primeira vez, descubriu o que significaba non ter só un pai, senón tamén unha familia.
Así, os dous mozos amáronse perdidamente e crearon unha nova forma de vida. Todo o seu mundo eran eles, pero tamén é certo que aprenderon a ser felices en calquera recuncho do mundo en que se atopasen.
Entón descubriunos o pai e a reacción non foi bonita. O mouro seguía odiando aos humanos, dos que pensou que o seguiran ata alí e querían arrebatarlle á súa filla. Furioso, afogou ao raparigo nesa mesma poza que fora o seu paraíso. A moura observouno sen poder facer nada, paralizada polo medo, e entón lanzouse detrás do seu amado e afogouse tamén. Pereceron ambos e alí segue o seu espírito, danzando para sempre entre as augas da poza.
Pero… e isto é o que non conta a lenda pero si o contaba a miña avoa… desas mesmas augas saíu unha muller. Tiña os cabelos de ouro da moura e os seus ollos profundos como a ría, pero no seu corpo non había nin unha físgoa da maxia que dominaba o seu pobo. Era humana, enteiramente humana. A criatura decidira vivir unha existencia mortal e renunciar aos dons que lle correspondían por herdanza. O seu pai observouna arrepiado e ela díxolle:
«De que serve a inmortalidade sen amor? Eu sentín o amor e iso é precisamente o que me fixo mortal».
E entón ela cruzou de novo a ría e uniuse á que fora a súa familia humana, a que labraba a terra, tallaba as árbores, pescaba os peixes e capturaba as aves do ceo. E, a cambio, ensinoulles a amar o mundo tal cal é, a respectar a natureza, protexer aos seres vivos e valorar o paraíso en que estamos. Xuntos, aprenderon os uns dos outros, como pasou sempre nesta terra. E sempre houbo unha moura entre nós.
Aprendemos dos gregos e dos fenicios, que viñeron a comerciar con estaño. Aprendemos dos romanos, que nos trouxeron calzadas e o uso do latín. Aprendemos das batallas contra os corsarios berberiscos e os ingleses, da dor dunha guerra entre irmáns, da necesidade de emigrar a terras estranxeiras e volver anos despois co aprendido alá lonxe. Que define a esta xente, senón a capacidade de ir polo mundo cos ollos abertos e quedar con todo para logo traelo? Que marca a esta cidade, senón o esforzo por seguir traballando, labrando a terra, tallando árbores, pescando peixes e capturando as aves do ceo?
Pero, por baixo do pavimento, segue estando a praia. Por moi modernos que nos consideremos, aínda estamos ligados á terra, ao mar, ás illas, ao vento… Sentimos a música como unha forma de linguaxe e adoramos cantar, bailar e gozar cos nosos, aos que non vemos como persoas estrañas, senón como familia. Aínda hoxe, todas as xeracións reúnense e as avoas contan historias sobre unha moura que se namorou dun home e pola súa culpa quixo ser humana.
Porque a vida só se pode vivir unha vez, e iso é o que a fai tan marabillosa. Ou polo menos así era como o contaba a miña avoa, que naceu en Bouzas, cando falaba de por que nos apelidamos Moura.
Eu non creo que fose certo, claro está, pero de cando en vez gústame pensar que a miña familia axudou a levantar esta cidade desde o primeiro día. Que houbo unha Moura pelexando contra Francis Drake, viaxando con Jules Verne, axudando a publicar Cantares gallegos ou axitando un pano no porto para despedir a alguén que se ía ás Américas. Tamén habería unha na folga do 72 e vendo as luces de Nadal con Dinoseto. En fin, que estivemos en todo desde o principio, e non con maxia, senón con esforzo e traballo, que é o que nos gusta aos vigueses.
E ti que?, cóntame algo de ti, que me estou comendo todo o tempo da cita coas miñas teimas. Pero espera, antes de que digas nada… Camareiro, outros dous chupitos de licor café! Que así é como se solta mellor a lingua…
