Sen saír de Madrid, ao vello Palacio de los Deportes, así chamado desde que abrira por vez primeira as súas portas, alá polo 1960, dinlle agora Barclaycard Center, que, ademais de ser moito máis chic, deixa claro de quen é a pasta… Poderiamos poñer unha chea de exemplos máis, pero basten estes dous para alumear esta teima en que vivimos, a de renomear as cousas, e comprender que calquera día destes chegará a París un turista despistado e, ante un dos seus edificios máis emblemáticos, pensará que está este patrocinado pola famosa marca de champús anticaspa. Porque claro, como se chama Ópera Garnier…
Pero, oh sorpresa!, resulta que non, e nese caso o nome non ten nada que ver co seu dono, amo e patrocinador. Para pasmo, asombro, e mesmo disfunción cardíaca de moitos alcaldes e algún que outro concelleiro de cultura, a Ópera Garnier chámase así porque tal era nome do seu arquitecto. “Ópera?”. Non, señora! Garnier, Charles Garnier. E o mesmo ocorre coa Torre Eiffel, xa que así se chamaba o máximo responsable da súa construción, o enxeñeiro Gustave Eiffel; co Palacio Güell de Barcelona, propiedade do industrial Eusebi Güell; e até coa pirámide de Keops. Ou quen raio pensades que puxo as pedras, as cordas e mais os escravos para a súa construción? Pois claro, señora: o faraón Keops. Porque as grandes construcións sempre teñen un nome, máis alá de que nós ou (o que é peor) os nosos gobernantes nos empeñemos en non querer sabelo…
Digo todo isto ao fío do que está a acontecer co nome do noso principal teatro, tal como lle dixen no meu último artigo aquí publicado, aquel no que falaba dun concerto que Ses dera no teatro da cajadeahorros-caixanova-novagalicia-abanc… ¡no García Barbón! Igual pensades que esaxero, pero é que non foron poucos os diferentes nomes polos que o teatro da rúa Policarpo Sanz pasou nos últimos trinta anos, a saber: Centro Cultural Caixavigo; Centro Cultural Caixanova; Centro Cultural Novacaixa Galicia; Teatro Novagaliciabanco… Son eu o único a quen todo este baile de nomes lle parece ridículo en grao sumo? E non vaiades pensar que cada un destes cambios é gratuito. Imaxinade a cara do pobre operario instalando o novo cartel. Toda a mañá dándolle ao taladro para que, cando xa está a piques de rematar, veña o xefe de turno, e…
–Quedouche fetén, chacho. Pero mira, que tes que quitalo, que xa non serve…
–Como que xa non serve? Pero se xa lle botei o cemento!
–É que acaban de cambiarlle o nome.
–Pero como, outra vez?! Caghonomundo…
Agora, e grazas ás impagables xestións do meu primo o presidente Feijoo, que axudou a desterrar para sempre calquera vestixio de galeguidade no que foi a nosa caixa de toda a vida, resulta que temos que dicirlle “Centro Cultural Afundación”. “Afundación”?! Home, por favor, “afundida” vainos quedar a nós a cabeza de tanto cambiarlle o nome… Máis cando, para nós, ese teatro de sempre tivo un único nome, un ben diferente: o “García Barbón”.
Por se alguén non está moi ao tanto de como vai o conto (cousa que dubido moito, porque de todos é coñecida a prodixiosa capacidade da nosa parroquia para coa memoria da cidade), permitídeme que fagamos aquí un repaso rápido á historia do “García Barbón”…
De entre todos aqueles homes que pola volta do século XIX para o XX soñaron con construír un “Gran Vigo”, moderno e europeo, un dos maiores filántropos cos que contou a cidade foi José García Barbón. Non foron poucas as pegadas que a grande xenerosidade de don José deixou en Vigo (e ben merecería un recordatorio máis completo nestas mesmas cíber-páxinas…), e a el lle debemos, por exemplo, o mantemento do seu máis importante teatro, o Rosalía de Castro. Deseñado ao xeito da mesmísima Scala de Milán, e inaugurado en xullo de 1900, gozou dunha vida máis ben efémera: desapareceu pasto do lume o martes de carnaval de 1910, case un ano despois do pasamento do seu mecenas. No ronsel do traballo ben feito polo seu tío, foron as sobriñas de José García Barbón, dona Elena e dona Práxedes Salgueiro, as que asumiron a responsabilidade (e os custes) de poñer en pé un novo teatro sobre as cinsas do vello circo. Encargáronlle a obra ao prestixioso arquitecto Antonio Palacios (quen, por certo, sabedes en que outro edificio se inspirou para construír o noso novo teatro? Pois si, na Ópera Garnier de París. Ás veces, iso das conspiracións cósmicas vai que mete medo…), e cando por fin o novo teatro abriu as súas portas, o 23 de abril de 1927, fíxoo xa cun nome diferente: gardaron as sobriñas de don José a vella denominación, “Rosalía de Castro”, para o pequeno cinematógrafo que albergaba nos seus sotos (o actual auditorio). Pero o nome do novo salón era, evidentemente, outro ben distinto: “Teatro García Barbón”. Cal senón?
E así, a do teatro e mais o seu nome foron reflexo da vida da cidade, con momentos de maior gloria e de menor éxito, pero sen maiores cambios até que, a piques xa de desaparecer (o teatro, non a cidade), a Caixa de Aforros de Vigo se fai con el nos primeiros anos oitenta. Xa sabedes, os anos de “La Movida”, que tiveron cousas moi tolas… Desde entón, a existencia e o nome do noso teatro comezaron a correr parellas á historia da entidade bancaria que se fixo con el. Ou, o que é o mesmo: unha traxicomedia de dubidoso gusto, libreto infumable, e final pendente de escritura…
E, se queren que lles sexa honesto, penso que, xa que nin o teatro nin moito menos a caixa son nosos xa, polo menos que o seu nome si o sexa. Que sexa o que ten que ser, aquel co que se inaugurou e que nós, vigueses de toda a vida, levamos na nosa memoria. Porque igual que o noso ADN non acepta máis autobús urbano que o “vitrasa” nin máis lupanar que a “ferrería”, na rúa Policarpo Sanz non temos máis teatro que un: o García Barbón.
Porque se permitimos que nos borren os nosos nomes, de aquí a pouco xa non saberemos nin como nos chamamos. Non é “Centro Cultural Afundación”, senón Teatro García Barbón, igual que non é Praza das Apertas, senón Cruce de Peniche. O mesmo agora, coa que está caendo, non nos parece este o maior dos nosos problemas. Pero xa veredes, xa. Xa veredes como non vos fai tanta graza cando o novo estadio de Balaídos se chame “Inditex Alcampo O Rei das Tartas Abel Caballero Stadium”… Logo non digades que non vos avisei!
