A estabilidade hídrica de Vigo e a súa área metropolitana xógase estes días nas profundidades da presa de Eiras. O director de Augas de Galicia, Roi Fernández Añón, visitou hoxe as instalacións para supervisar unha das actuacións máis críticas da administración autonómica na zona: a reparación de emerxencia do sistema de válvulas que regula o fluxo de auga cara á Estación de Tratamento de Auga Potable (ETAP) do Casal. Cunha inversión de 2,3 millóns de euros, o obxectivo é claro: evitar que máis de 400.000 persoas queden sen subministración na primavera.
A intervención, cualificada de urxencia, non está exenta de tensión política. Fernández Añón foi tallante ao sinalar que a Xunta tivo que actuar de oficio ante a falta de comunicación do Concello de Vigo, responsable exclusivo da manipulación diaria destas válvulas. «O que non ten sentido é que, tendo esa obriga, non se nos teña comunicado a situación», afirmou o director, apuntando a que o deterioro era evidente para o persoal municipal que opera a infraestrutura.
Un sistema de ‘bypass’ para garantir o consumo diario
A complexidade técnica da obra reside en que o cambio das válvulas non pode interromper o servizo. Para iso, xa se iniciou a construción dun sofisticado sistema de bombeo provisional, coñecido como bypass. Esta infraestrutura, composta por sete bombas de gran caudal e un complexo armazón de tuberías de aceiro e plástico, permitirá desviar a auga mentres se illa e baleira a torre de toma.
«O bypass é pasar a auga dun lado da presa ao outro para poder deixar en seco a zona de traballo», explicou Fernández Añón. Segundo o cronograma previsto, estes traballos de enxeñaría prolongaranse ata mediados de febreiro. Unha vez operativo este desvío, comezará a substitución física das catro válvulas (dúas delas gravemente danadas), xunto coa renovación dos sistemas de cables e as bases de formigón.
Restauración total sen riscos
A previsión de Augas de Galicia sitúa o fin dos riscos críticos a finais de marzo. Nese momento, o sistema será plenamente operativo e o servizo estará restaurado sen perigo de fallo técnico, aínda que no futuro haberá que realizar unha nova intervención para instalar as válvulas definitivas unha vez sexan fabricadas.
A magnitude do orzamento, eses 2,3 millóns de euros, responde precisamente á necesidade de non comprometer nin un só litro de auga para os concellos de Vigo, Cangas, Moaña, Redondela, Soutomaior, O Porriño, Mos, Salceda de Caselas e Vilaboa. Unha vez rematada a obra, parte da infraestrutura do bypass, como a cámara de descarga e as tuberías, podería permanecer como reforzo para futuras continxencias, mentres que a maquinaria de bombeo sería retirada.
Responsabilidades e futuro institucional
Máis alá da enxeñaría, o conflito institucional planea sobre o encoro. A Xunta de Galicia reiterou que, aínda que a titularidade da presa é autonómica, a xestión directa das válvulas recae no exercicio da concesión municipal. Fernández Añón cualificou de «singular» que sexa a Administración autonómica quen asuma unha reposición que tecnicamente sería competencia do Concello de Vigo.
Ante o que consideran unha «actuación neglixente» por parte do goberno local ao non notificar danos que aceleraban o risco de fallo en plena actividade, a Xunta non descarta emprender accións legais no futuro para reclamar responsabilidades. Polo momento, a prioridade absoluta segue a ser o formigón, o aceiro e asegurar que as billas de 400.000 galegos sigan funcionando sen sobresaltos cando chegue a primavera.
