A ver, que igual vós non tedes ningunha dúbida ao respecto, «Claro que si, fóra co invasor gabacho!», e todo iso. Pero eu… Se vos interesa a miña opinión, direivos que eu non acabo de velo con claridade. É que son tantas as cousas daquel tempo que aínda non sabemos con certeza! Ou, mellor dito, tantas as que, malia sabérense con claridade, acabaron pasando doutro xeito á nosa «memoria» colectiva…
Por exemplo: moito teño oído falar do monumento a Cachamuíña na praza da Independencia, cando en realidade quen loce todo farruco e pintiparado alá arriba non é outro senón Pablo Morillo, militar zamorano coñecido por, entre outras curiosidades, non ter xogado un papel especialmente heroico en tal momento histórico, para que enganarnos… E, con todo, aí tedes, cada 28 de marzo, toda a corporación municipal en pleno rendéndolle honores a don Pablo, co noso sempre benquerido e nunca ben ponderado primeiro mandatario levándolle flores, como se dun namorado calquera se tratar. E que dirán entre tanto todas as pombas e gaivotas que frecuentan a castrense cachola do señor Morillo ao ver tanta honra, pompa e boato? Pois home, digo eu que se esmendrellarán de risa ao recordar a nosa mala memoria: apenas catorce anos despois da famosa Reconquista, volveu entrar Pablo Morillo en Vigo. Foi un 4 de agosto de 1823, pero xa non con tantas ansias de liberar a praza, senón máis ben para todo o contrario… Viña o amigo Morillo a acabar esta vez co apoio da cidade ao goberno legal do chamado Trienio Liberal (aquel que recuperaba a vixencia da Constitución de Cádiz), portando o zamorano a bandeira do absolutismo, e en curiosa compaña… Porque moito lirili con botar fóra os franceses en 1809 e todo iso, pero os amigos cos que veu don Pablo no ano 23 eran cen mil… En concreto, os Cen Mil Fillos de San Luis. E que facemos nós? Pois que imos facer: poñerlle un monumento!
Queredes outro exemplo? Pois nada, aí volo deixo: de sempre se nos representou ao malvado Chalot, o comandante en xefe das tropas francesas que botamos a patadas no cu pola porta da Laxe abaixo, como un tiparraco vello, ruín, incompetente… (Xa sabedes, ese tipo de fulano ao que nada máis lle faltaría, que sei eu… ¿querer poñer un barco no medio da praza da Constitución?). Si, esa é a versión transmitida. O malo é ter acceso ás bibliotecas e ao coñecemento… (xa o ministro Wert o di, «cada vez que escoito a palabra Cultura, penso que non recortei o suficiente!»). Así, hoxe, e grazas a traballos como os de Ricardo Troncoso, membro do Instituto de Estudos Vigueses, sabemos que «diso nada, monada!» Mal que nos pese, Jacques Antoine Chalot si foi un home importante e recoñecido no exército francés, varias veces condecorado polo seu valor ao longo dos seus trinta e dous anos de servizo. Non son poucos os momentos de indubidable valor histórico nos que Chalot participou, campos de batalla como o de Austerlitz, Jena, Eylau… Pero a min (que xa sabedes que son especialmente picajoso) gustaríame chamar a vosa atención sobre un en particular: hoxe sabemos que Chalot, o noso non-tan-estúpido-comandante, estivo presente na mesmísima toma da Bastilla. Aí o tedes, un dos fulanos que empezaron a mandanga aquela da Liberté, Égalité, Fraternité. Vamos, case nada… E o tipo estaba en Vigo no ano 1809. Como diría Suso de Toro, e que quererá o fulano ese? Será parvo ou comerá merda? Ou o que é o mesmo: que pintaba toda esa xente aquí? E virían de París a Vigo para ver Cangas? Non, dáme a min que os tiros de mosquetón non ían por aí… Imaxinade por un intre o interesantes que serían as ideas que estes homes traían nos petos das súas casacas, e nós dicíndolles olvida mi nombre, mi cara, mi casa, y pega la vuelta, como se fósemos uns Pimpinelas calquera…
Xa imaxino o que ides dicirme, «Home, rapaz, é que a tiros tampouco son formas…» E por suposto que non, tedes razón. Por moi loables que sexan as ideas de progreso que un traia, hai maneiras e maneiras de inculcalas. E é moi certo que a baionetazos non é o mellor xeito de facer entrar a letra, precisamente. Pero, deixando esa cuestión de lado, non me negaredes que, historicamente falando, parece que teñamos man para escoller, unha e outra vez, o bando equivocado. Supoño que é esta unha das razóns polas que Spain is different… Apostamos por Isabel la Católica e as súas amizades perigosas: xente como Torquemada no papel de mestre churrasqueiro, un fulano que tiña moi claro que unha boa barbacoa no nome de Deus era moito mellor que calquera idea de progreso. Tivemos un imperio no que nunca se puña o sol e, contra todo prognóstico, atopamos o xeito de fundir o sol. Cando o progreso revolucionario que co tempo deviría na Europa moderna chamou ás nosas portas, nós preferimos dicirlle aquilo de ¡Vuelva usted mañana!, que aquí xa estabamos tan a gustito cun monarca absolutista que sabía coma ninguén poñernos en valor a idea da Liberdade… De no ter Liberdade! É verdade que parimos a Constitución de 1812, pero pronto comprendemos que semellante avance non era cousa boa, e non tardamos en deixala para os libros de historia. Apostamos por Franco, por Fraga, por Rajoy, por Bisbal e por Paquito el Chocolatero. Non me negaredes que, ante calquera opción de progreso, nós temos unha habelencia caralluda para escoller a opción incorrecta! E logo, xa o dicía aquel: ¡España y yo somos así, señora!
Si, como vos dicía ao principio, ando un pouco despistado con este tema. Pero non pasa nada: aínda que lento, tamén son seguro (creo). Tardei en aprender a lección, pero agora xa o teño claro. Por iso, este domingo o meu amigo o alcalde e mais eu iremos á flamante nova estación de Urzaiz. Disque chega o primeiro tren de alta velocidade a Vigo, aínda que nada máis sexa en probas. Quedade tranquilos, que agora xa temos o choio aprendido: tan pronto como o AVE asome o morro medio metro por fóra do túnel que leva ás plataformas, aí estaremos os dous, o meu amigo o alcalde e mais eu, para recibilo como merece: a pedradas. De feito, dime o rexedor por liña interna que, se é para iso, igual entón si que ordena tirar abaixo a cruz do Castro: que non se diga que nesta cidade non hai cascotes para todos… É un clamor popular! Tanto progreso, tanto progreso… ¡En Vitrasa todos, Padornelo arriba!
Si, aí estaremos. E despois, unha vez chimpado o tren no fondo da ría, baixaremos comer un bocadillo de chourizo frito á praza da Constitución. (Bueno, mirade, recoñezo que niso si saímos gañando: no medio de tanta xente, ter que paparse un canard à l’orange ía ser complicado que nin diola…). Feliz Reconquista a todos!
