Manolo Bragado, o noso querido editor común, facilitou o encontro no verán de 2012, de maneira que alí estabamos os tres, rumbo á Feira do Libro da Coruña nese famoso coche de Xerais no que todos os escritores da casa acabamos desprazándonos tarde ou cedo. Foi unha viaxe inesquecible na que tamén nos acompañou o famoso mestre Solano. Malia non ser aínda este último presidente de nada, Manolo xa sabía que o protocolo interno de don Xesús establecía que el tiña que ir diante, presidindo a literaria comitiva, mentres que, por completo alleos a tan estrafalarias diplomacias, Agustín e mais eu iamos tranquilamente sentados detrás. En determinado momento, creo que xa a altura de Compostela, o mestre Solano sentiu a necesidade irreprimible de deixar claro quen sabía máis ca ninguén naquel espazo tan pequeno, polo que decidiu soltar unha daquelas exclusivas-bomba que tanto caché lle tiñan dado, fosen ou non fosen certas.
–Por certo –advertiu como se tal cousa–, que xa saberán vostedes que tal libro non é en realidade de tal autor…
–Ai non? –preguntei eu, que dos tres espectadores era quen mellor pasaba por absoluto ignorante.
–Por suposto que non! –respondeu Solano co orgullo de quen cacha ao seu interlocutor nas verzas da ignorancia–. O libro é de tal fulano, que, aínda que tamén aparece como personaxe na novela, si existiu na vida real. O que pasa é que logo o outro rouboulle o libro.
–Non me diga! –exclamou Manolo, dacabalo entre a sorpresa e o divertimento–. Que lle roubou o libro?
–Rouboullo, si! –respondeu Solano, crecido na súa fachenda–. Roubouno, porque iso foi o que este tipo fixo toda a súa vida: roubar as ideas dos demais, e a saúde da muller…
–Ai ai ai… –comentou entón Agustín, sorrindo ao tempo que me chiscaba un ollo–. Pero mira que dis barbaridades, Suso. Mira que dis barbaridades…
Así era Agustín. Tranquilo fronte ás bravatas dos demais, sereno ante a arrogancia dos outros. O sorriso fronte ao ego, iso era Agustín. Aquela tarde de verán descubrín unha persoa marabillosa. Calmo, plácido e, sobre todo, agarimoso, así foi como se presentou ante min aquel home tranquilo. Desde aquela, confeso que nunca o vin demudar aquela expresión. Nunca lle escoitei unha mala resposta, nunca unha mala palabra nos beizos. Nin sequera ante o máis estúpido dos ataques. Máis ben ao contrario… Sempre atento ao traballo dos novos, interesado en axudarnos a saír adiante, Agustín era unha fervenza de xenerosidade desmedida. Non escatimaba xamais en consellos nin en eloxios, e para a dúbida máis dispersa el tiña sempre a palabra exacta, a indicación precisa.
No meu caso, sempre souben que, fóra do meu círculo máis íntimo, el era dos poucos que captara ao milímetro a verdadeira intención do meu traballo, o disparo secreto que corría debaixo de cada unha das miñas páxinas. Explicoume como ninguén a importancia maiúscula de lograr acadar un corpus de lectores, e alentoume sempre a traballar nese camiño. “Para a literatura galega é importantísimo chegar a máis e máis lectores, aos novos, aos que aínda non nos coñecen. E non te preocupes por quen non o entenda –dicíame sempre–. Adiante, adiante con iso!”
Miro atrás, a ese tempo breve pero intenso, e teño que admitir que non coñecín no mundo das nosas Letras a ningunha outra persoa que, como Agustín, levantase unha resposta unánime por parte de todos. Porque non só admirabamos o seu traballo, inmenso, que fixo en prol da nosa Cultura ao longo dos anos. É que aquí todos queriamos moito, moitísimo, a este home, á persoa que había detrás do persoeiro. E todos diremos o mesmo: por riba do seu talento, por riba da súa xenerosidade, máis alá do franco do seu sorriso, sempre con ese aspecto de xenieciño despistado, Agustín Fernández Paz era un home bo. Por iso, agora que xa non está con nós, todo o que nos queda no seu baleiro é amor. Descansa en paz, mestre querido.
