Hoxe, 144 anos despois, os seus muros acollen a exposición ‘Un soño chamado Soutomaior. María Vinyals 1910-1917’, que inaugurou a presidenta provincial Carmela Silva, acompañada de Sofía e Joao Sampaio, chegados desde Guimaraes e descendentes directos dos antigos propietarios do Castelo. Trátase dunha nova mostra organizada pola Deputación sobre a figura desta intelectual, artista, escritora, activista, e feminista, na que se aborda de xeito monográfico a historia deses sete anos nos que Vinyals, xunto ao seu segundo marido Enrique Lluria, e os seus fillos e fillas, Antonio, Emilia, Enrique, Roger e Teresa, habitaron na fortaleza dende que a herda en 1908 do seu tío Antonio Aguilar y Correa. Unha árbore xenealóxica que sirve para visualizar os lazos familiares de María Vinyals e as persoas tratadas na exposición
No acto de inauguración, Silva, sinalou que o Castelo sempre estivo cheo de maxia “polo que pasou toda a historia de Galicia”. A presidenta provincial definiu a Vinyals e Lluria como “dúas persoas extraordinarias, cultas, comprometidas, que tiñan un ideal de mundo e de vida, que se relacionaron con toda a cultura e política da época, e que estiveron ata agora invisibilizadas”. Silva relatou como a partir da decisión da Deputación de musealizar o Castelo “empezaron a descubrirse moitas cousas esquecidas que nos deixan unha herdanza histórica e cultural que tiñamos a obriga de sacar á luz”. A profunda investigación que se fixo sobre a parella, “foi unha sucesión de feitos case máxicos de como foron aparecendo persoas que tiñan recordos históricos valiosísimos, que desembocou nunha especie de xustiza poética que nos permitiu descubrir os seus nomes, as súas vidas e o seu legado”. A presidenta animou á cidadanía a achegarse ao Castelo de Soutomaior e visitar unha exposición “que nos reconcilia co pasado, que nos permite reconstruír a nosa propia historia e que enche este Castelo de emocións e de ledicia”.
Amais de por Sofía e Joao Sampaio, propietarios do Libro de Visitas no que figura o debuxo do Castelo, a presidenta da Deputación estivo acompañada polo alcalde de Soutomaior, así como de persoas que colaboraron con material sobre a vida da activista. Entre elas Rosa María Pujol, representante da familia de Carolina Correa, amiga a quen María Vinyals enviou o debuxo inédito que agora se expón; Marcelina O Campo, propietaria dun xoieiro de María Vinyals que no seu día entregou á familia de Marcelina como pago; a investigadora Mercedes Fernández, cuxa familia aportou valiosa documentación; ou o párroco de Soutomaior, José Vidal, gran colaborador nas investigacións nos rexistros parroquiais sobre María e a súa descendencia.
‘Un soño chamado Soutomaior’, é unha mostra de carácter intimista dividida en catro ámbitos sobre a vida cultural, a familiar, o sanatorio Lluria e as circunstancias da perda do Castelo, na que se amosan obxectos inéditos ata o momento, como son algúns libros da súa filla Emilita, un xoieiro, fotografías e cartas, entre outros. A exposición, comisariada polo historiador Diego Piay, presenta paneis explicativos para situar ás persoas visitantes no contexto da época. Un período no que pasaron polo Castelo, políticos, intelectuais ou científicos protagonistas da historia, como Joaquín Sorolla, o escultor Benlliure, Castelao, Emilia Pardo Bazán ou aviador Védrines.
A mostra narra tamén a creación do sanatorio que cae en declive trala Gran Guerra, causa de que se reducise o número de persoas usuarias do sanatorio, o que provocou que Vinyals e Lluria tivesen que solicitar un préstamo que nunca chegarían pagar. María ata buscou novas fontes de ingresos, explotando os recursos produtivos na propia contorna do Castelo que non deron para saldar o endebedamento. E a isto engádese que os ideais políticos da propia parella estaban xa no “punto de mira”, ata o punto de que a garda civil chegou a rexistrar o Castelo. Así, en 1917 a familia viuse forzada a abandonar a fortaleza e trasladarse a Madrid.
Na mostra inaugurada esta tarde colaboraron particulares de Vigo, Madrid, Zaragoza, Porto, Barcelona, Cuba e Londres que, de xeito desinteresado, puxeron os seus recordos ao servizo dunha exposición nada grazas á súa cooperación. Tamén aportaron os seus materiais institucións de Madrid (Instituto Internacional, Fundación Benliure, Museo Sorolla, Fundación Ortega y Gasset, Biblioteca Nacional de España) Galicia (Museo de Pontevedra, Real Academia Galega) e Londres (Dulwich College).
